و آيه : « وَلا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى » سخن از شفيعان قيامت دارد ، و از اينجا معلوم مىشود كه اگر ياور ستمكاران به خود را به صيغه جمع « انصار » آورد ، براى اين بود كه گفتيم : منظور از « ظلم » مطلق معصيت است ، كه افرادى گوناگون دارد . نكته دومى كه جمله : * ( « وَما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ » ) * بر آن دلالت دارد اين است كه ظلم مورد بحث در آيه ، يعنى ترك انفاق ، كفاره نمىپذيرد ، پس معلوم مىشود ترك انفاق از گناهان كبيره است ، چون اگر از گناهان صغيره بود كفاره مىپذيرفت ، و نيز توبه هم نمىپذيرد ، چون حق الناس است ، و مؤيد اين معنا رواياتى است كه فرموده : توبه در حقوق الناس قبول نيست ، مگر آنكه حق را به مستحق برگردانند ، و نيز شفاعت در قيامت هم شامل آن نمىشود ، به دليل اينكه در جاى ديگر فرمود : « إِلَّا أَصْحابَ الْيَمِينِ فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ ، عَنِ الْمُجْرِمِينَ ، ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ ؟ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ ، وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ . . . فَما تَنْفَعُهُمْ شَفاعَةُ الشَّافِعِينَ » « 1 » . نكته سوم اينكه : اين ظلم در هر كس يافت شود يعنى هر كس نافرمانى خدا را بكند و حق فقرا را ندهد چنين كسى مورد رضايت خدا و مصداق « إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى » نخواهد بود ، چون در بحث شفاعت گفتيم كسى كه خدا دين او را نپسندد ، در قيامت شفاعت نمىكند ، از اينجا پاسخ اين سؤال كه چرا فرمود : * ( « ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّه » ) * و نفرمود : « ابتغاء وجه اللَّه » روشن مىشود . نكته چهارم اينكه : امتناع ورزيدن از اصل انفاق بر فقرا ، در صورتى كه فقرايى باشند و احتياج به كمك داشته باشند از گناهان كبيره مهلكتر است ، و خداى تعالى بعضى از اقسام اين خوددارى را شرك به خدا و كفر به آخرت خوانده است ، مانند امتناع از دادن زكات ، و فرموده : « وَوَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ ، الَّذِينَ لا يُؤْتُونَ الزَّكاةَ ، وَهُمْ بِالآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ » « 2 » . دليل بر اينكه منظور از اين مشركين مسلمانانى هستند كه زكات نمىدادند ، و يا به عبارت ديگر صدقه نمىدادند ، اين است كه سوره مدثر در مكه نازل شده ، و زكات به معناى اسلاميش در مكه و در هنگام نزول اين سوره واجب نشده بود .

--> ( 1 ) مگر دست راستىها ( اهل نجات و آنان كه نامه اعمالشان به دست راستشان داده مىشود ) كه در باغها و بهشتها سراغ مجرمين را از يكديگر مىگيرند و از مجرمين مىپرسند : چه عملى شما را به سوى دوزخ راهى نمود ؟ مىگويند ما از نمازگزاران نبوديم و به مسكينان طعام نمىداديم . . . در نتيجه شفاعت شفيعان سودى به حالشان نكرد . « سوره مدثر آيه 48 » ( 2 ) واى بر مشركين همانهايى كه زكات نمىدهند و به آخرت كفر مىورزند . « سوره فصلت آيه 7 »